Przyczyny powstawania zachowań agresywnych i przemocy

  1. Wyjaśnienie terminu.
  2. Klasyfikacja form przemocy.
  3. Przyczyny powstawania zachowań agresywnych i przemocy.

1) Przemoc pojawiająca się wśród uczniów w szkole jest formą zachowania agresywnego. Często słowo przemoc bywa używane jako synonim zachowania agresywnego. Jednak dla lepszego różnicowania sytuacji szkolnej i podejmowania skutecznych działań użyteczne wydaje się wprowadzenie rozróżnienia między pojęciami: agresja i przemoc.

Rozróżniamy 3 obszary zachowań agresywnych:

- Złość – jest emocją przykro przeżywaną. W samej złości nie ma nic złego. Jest symptomem, że coś w naszym środowisku nie podoba się. Wybuch złości jest jedną z najczęstszych przyczyn występowania zachowań agresywnych i przemocy.

- Agresja – świadome i celowe działanie podjęte pod wpływem emocji, skierowane przeciwko komuś lub czemuś, zmierzające do osiągnięcia konkretnego celu, do wyrządzenia krzywdy lub szkody.

- Przemoc – Jest to działanie, chęć skrzywdzenia, wprowadzenie w czyn – o przemocy można mówić w wypadku nierównowagi sił, wtedy gdy osoba posiadająca przewagę fizyczną lub psychiczną używa jej przeciw osobie słabszej.

2) Klasyfikacja form przemocy.

Formy przemocy

Fizyczne:

a) bezpośrednie:

- bicie

- kopanie

- plucie

- wymuszanie pieniędzy

- niszczenie własności

- rzucanie kamieniami

b) pośrednie:

- włączanie innych osób do atakowania ofiar w różny sposób

Słowne:

a) bezpośrednie:

- wyzywanie

- przezywanie

- wyśmiewanie

- ośmieszanie

- obrażanie

- grożenie

b) pośrednie:

- namawianie innych do wyzywania, grożenia, wyśmiewania

- rozpowszechnianie plotek

Niewerbalne:

a) bezpośrednie:

- grożenie (pięścią)i pokazywanie nieprzyzwoitych gestów

b) pośrednie:

- chowanie rzeczy

- rozmyślne wykluczanie z grupy czy działań (izolowanie)

3) Przyczyny powstawania zachowań agresywnych i przemocy.

Przyczyny tkwiące w rodzinie:

· brak ciepła, zaangażowania, zainteresowania sprawami swego dziecka

· pobłażliwość i przyzwalanie na stosowanie agresji wobec innych

· brak jasnego przekazu co jest dobre a co złe

· brak jasno wyznaczonych granic – jak dziecku wolno się zachować a jak nie

· stosowanie agresji i przemocy przez rodziców w kontaktach między dorosłymi i w stosunku do samego dziecka

· wychowanie w duchu dziecko nie ma głosu

· rozwiązywanie konfliktów i napięć domowych metodami siłowymi

· kryzysy domowe, kłótnie, rozwód

· podwójne wzorce wychowania (co innego się mówi, co innego robi)

· temperament samego dziecka

Przyczyny istniejące w szkole:

- Czynniki związane z instytucją i organizacją szkoły:

· hałas, mała przestrzeń i ograniczona ruchliwość

· czas spędzony głównie w sposób ukierunkowany

· stała sytuacja oceny i narzucony z góry porządek

· zbyt wiele sytuacji bez możliwości wyboru, wycofania się z pracy grupy

· anonimowość uczniów i nauczycieli

- Czynniki związane z relacjami nauczyciele – uczniowie, typu:

· chłód emocjonalny w stosunku do uczniów

· niewłaściwe sposoby komunikowania się nauczyciela z uczniami (poniżanie, ośmieszanie, przed klasą, straszenie, podkreślanie władzy nauczyciela)

· agresja i przemoc dorosłych na terenie szkoły

· rozwiązywanie konfliktów dorośli – uczniowie metodami siłowymi

· relacje oparte na wymaganiach bez nagradzania i wzmacniania pozytywnych postaw dzieci

- Czynniki związane z procesem nauczania:

· zbyt dużo wymagań bez uwzględniania potencjału i możliwości uczniów

· brak doceniania i podkreślania wysiłków i postępów uczniów

· niesprawiedliwość w traktowaniu i ocenianiu uczniów

· mało uwagi poświęconej rozładowaniu napięć podczas lekcji

Poza tym:

· brak spójnych reakcji nauczycieli na agresywne zachowania i akty przemocy w szkole

· brak jasnych reguł życia szkolnego

· brak konsekwencji i zgodności nauczycieli w egzekwowaniu przyjętych norm

· brak współodpowiedzialności uczniów za życie szkoły

Wpływy grupy rówieśniczej:

· naśladują osobę z grupy, oceniają przez nich pozytywnie (odważna, silna), która zachowuje się agresywnie, oni sami często czują się niepewni swojej pozycji w grupie

· widzą, że używając przemocy uczeń odnosi korzyści, nie traci swojej popularności

· naśladowany uczeń stosujący przemoc nie spotyka się z negatywnymi konsekwencjami ze strony dorosłych

· w grupie rozmywa się odpowiedzialność (jeśli jest się jednym z wielu odpowiedzialność słabnie i zmniejsza się poczucie winy)

· długotrwałe dokuczanie ofierze powoduje, że uczniowie zmieniają do niej swój stosunek; prześladowanie ofiary czyni ją w oczach dzieci mniej wartościową, zasługującą na taki los; poczucie winy zatem maleje

Wpływ mediów:

· jest demonstrowana przez atrakcyjną osobę, z którą dziecko może się łatwo utożsamić

· jest dokonywana równocześnie przez wiele osób

· jest usprawiedliwiona wyższymi racjami społecznymi

· przedstawiona jako aprobowana społecznie

· pokazana realistycznie i atrakcyjnie

· przynosi sprawcy satysfakcję, nagrodę lub nie jest ukarana

Szkoła jest odzwierciedleniem problemów, z jakimi spotyka się społeczeństwo. Narastające stare i pojawiające się nowe problemy społeczne, takie jak alkoholizm, przestępczość, bezrobocie etc., porażka społeczeństwa w realizowaniu podstawowych potrzeb dzieci, począwszy od potrzeb fizjologicznych i bezpieczeństwa, skończywszy na potrzebie samorealizacji wpływają na pojawienie się i wzmaganie problemów z zachowaniem, wśród których znaczące miejsce zajmuje agresja i przemoc. Związek między problemami społecznymi a zachowaniami uczniów wskazuje na wielość czynników tkwiących poza szkołą, nad którymi nie ma ona kontroli.

To trudne położenie szkoły wymaga od niej podjęcia zaplanowanych i zdecydowanych działań zmierzających do ograniczenia występowania zachowań agresywnych i przemocy. W podejmowaniu tych działań konieczne jest z jednej strony podnoszenie kompetencji nauczycieli w radzeniu sobie z sytuacjami agresji i przemocy, z drugiej zaś tworzenie organizacyjnych ram wspierających te działania.

Opracowała :

Beata Ornat

Joomla Templates by Joomla-Monster.com