Zasady ćwiczeń ortograficznych.

Uwagi metodyczne w tej części są formułowane z myślą o dzieciach z młodszych klas szkoły podstawowej, z myślą o rodzicach i opiekunach, którzy będą kierować zajęciami. Jednocześnie podstawowe wskazania odnoszą się do wszystkich osób podejmujących się pracy nad ortografią.

Uczniowie, którzy robią błędy, powinni w możliwie wcze­snym okresie nauki rozpocząć dodatkowe ćwiczenia. Zapi­sy w zeszycie, np. „zjadanie liter", mylenie /, j, nieodróż-nianie ś— s/, ć— ci itp. w połączeniu z mało czytelnym, niechlujnym pismem, są już przejawami trudności w po­prawnym pisaniu. Konsultacje z psychologiem i dodatkowe zajęcia stają się wtedy nieodzowne.

Sygnały przyszłych kłopotów z ortografią można zaob­serwować w zachowaniu dzieci w wieku przedszkolnym, np. skłonność do leworęczności (likwidowana różnymi zabie­gami, między innymi wiązaniem czerwonej wstążeczki na lewej rączce), lustrzane pismo (dziecko przepisując znak kreśli jakby jego odbicie w lustrze). Mogą to być zapowiedzi problemów, ale w wypadku ich potwierdzenia się na począt­ku szkolnej nauki warto niezwłocznie wprowadzić domowe ćwiczenia ortograficzne.

 

Zasady ćwiczeń są następujące:

  1. Poświęcamy na nie codziennie 18 minut. Jeżeli zdarzy się przedłużenie zajęć, nie powinno ono przekraczać  minut. Chodzi o warunki do maksymalnej koncentracji' uwagi i o to, by dziecka nie nużyć.
  2. Dziecko czyta na głos tekst dyktanda. Pilnujemy, by czytanie było wyraźne, bez pośpiechu i zjadania sylab. Tekst może być jeszcze raz przeczytany ze zrozumieniem, odpowiednią intonacją głosową. Na tym etapie lub następnym sugerujemy zwrócenie uwagi na pisownię wybranych wyrazów (zależnie od problemu ortograficznego, którym się zajmujemy, typu błędów najczęściej popełnianych).
  3. Następną czynność stanowi przepisywanie poznanego tekstu, w trakcie której dziecko może głośno wymawiać wyrazy trudne ortograficznie. Zwracamy uwagę, by dziecko siedziało wygodnie, lewą dłonią (leworęczne prawą) przytrzymywało zeszyt lub kartkę.

 

Przy przepisywaniu ważne są następujące sprawy:

a) przepisywanie bezbłędne.

b) uważanie na akapity* (dziecko musi się przyzwyczajać do stosowania akapitów)

c) przepisywanie znaków przestankowych

d) staranne, czytelne pismo.

 

Osoba kierująca ćwiczeniami powinna śledzić przepisy­wanie tekstu, by zapobiegać ewentualnym błędom. Forma zwracania uwagi nie może wprowadzać atmosfery napięcia lub zdenerwowania. Zajęcia w domu muszą przebiegać w miłym nastroju, by dziecko chętnie w nich uczestniczyło. Są one również okazją do serdecznego zbliżenia z dziec­kiem.

4. Po bezbłędnym przepisaniu tekstu dyktujemy go jako dyktando. Ponieważ mamy określony czas na nasze zajęcia, może się zdarzyć, że nie zdążymy zrobić dyktanda. Kończymy wtedy ćwiczenia po przepisaniu tekstu lub omówieniu pisowni wyrazów. Podyktowanie tekstu przenosimy na następny dzień. Pamiętajmy, by przed dyktandem dziecko tekst przeczytało i zwróciło uwagę na wyrazy, których pisownię trzeba utrwalić.

Jeżeli w dyktandzie wystąpiły błędy, należy polecić układanie zdań z wyrazami, które były napisane niepopraw­nie. Poprawne formy można również wypisywać oddzielnie, dużymi literami, z zastosowaniem kolorowego długopisu, by rzucały się w oczy.

5. Ten typ ćwiczeń: czytanie, przepisywanie, dyktowanie wykonujemy przez 7—10 dni. Potem robimy dyktando sprawdzające. Nie musi to być tekst ciągły, wskazane są natomiast zdania z wyrazami, które występowały w ćwiczeniach. Można wyrazy dziecku podyktować i polecić ułożenie z nimi zdań łub skonstruowanie krótkiej, ale ciągłej wypowiedzi. Typ ćwiczeń uzależniamy od umysłowości dziecka, umiejętności itp. Pamiętać mamy o zasadzie, by nasze polecenia były wykonalne, a realizacja dawała satysfakcję.

Można polecić zapamiętanie wyrazów i zastosowanie ich w zdaniach lub w krótkim opowiadaniu. Dla młodych ludzi obdarzonych dobrą pamięcią są to ćwiczenia dość proste. Tym, których pamięć należałoby wyrobić, dajemy do nauczenia się mniejszą ilość wyrazów.

6. Wykonujemy tablice ortograficzne. Na papierze z bloku rysunkowego piszemy w dwóch rzędach wyrazy, np. z ó. Wyrazy mają mieć czarny lub niebieski kolor,ó czerwony.

Tablicę umieszczamy tam, gdzie dziecko często przeby­wa, odrabia lekcje, czyta, słucha muzyki. Zapis graficzny automatycznie będzie się utrwalać w pamięci. Po pewnym czasie (po tygodniu, po dziesięciu dniach) tablicę z ó zastępujemy tablicą z rz itd. itp.

Efekty mogą być już po trzech miesiącach. Zdarzają się przypadki jeszcze szybszego pozbycia się tendencji do błędów ortograficznych, ale czasami ćwiczenia trzeba pro­wadzić o wiele dłużej. Wyniki zależą od przyczyn trudności ortograficznych oraz od nastawienia do samej idei ćwiczeń domowych.

Na zakończenie przypominamy warunki nieodzowne:

Codziennie 10 minut! Nie można codziennych ćwiczeń zastąpić godzinnymi zajęciami raz w tygodniu.

Długość przyswajanego tekstu jest dowolna. Osoba kierująca ćwiczeniami i ucząca się decydują, ile zdań zostanie przepisanych, podyktowanych itp. W zestawach* dyktand ich długość nie jest obowiązującą partią materiału.

Miła atmosfera i świadomość potrzeby posiadania umie­jętności ortograficznych winny towarzyszyć domowym zajęciom.

Ćwiczenia ortograficzne wprowadzone w późniejszym czasie, niż pierwsze lata nauki, również dają dobre rezul­taty, jeżeli prowadzone są systematycznie, towarzyszy im aktywność intelektualna i wola nabycia sprawności w poprawnym pisaniu.

 

Opracowały:

Beata Kasperczyk

Hanna Krawiec

Joomla Templates by Joomla-Monster.com